Tilkynning vegna loðnuverðs á vertíðinni 2026

Tilkynning frá Sjómannasambandi Íslands

Verð á loðnu á Íslandi og Færeyjum upp úr sjó.

Upplýst hefur verið á Alþingi að verð uppúr sjó á loðnu er allt að þrisvar sinnum hærra í Færeyjum en á Íslandi á liðinni vertíð.

Þetta er auðvitað sláandi munur og íslenskar útgerðir verða að skýra þennan mikla mun.

Þeim til varnar skal tekið fram að lokauppgjör á loðnuverði á vertíðinni til sjómanna liggur ekki fyrir ennþá. Það uppgjör á samkvæmt kjarasamningi að fara fram tveimur mánuðum eftir að vertíð lýkur. Einnig verður að hafa í huga að miklu minna magni var landað í Færeyjum en hér á landi sem getur verið til hækkunar á verðinu þar.

Sjómenn bíða í ofvæni eftir uppgjörsverðum eftir vertíðina en reynslan hefur kennt okkur að langt er yfirleitt í land að uppgjörsverðin nái sömu hæðum og verð í nágrannalöndum okkar.

Ef svo fer að verðin til sjómanna verði ekki ásættanleg mun Sjómannasamband Íslands hvetja sjómenn til að segja upp verðsamningum fyrir næstu vertíð og krefjast mun hærra hráefnishlutfalls til uppgjörs en eru í núgildandi verðsamningum.

Dæmið lítur einfaldlega svona út.

Miðað við að veidd hafi verið 151.000 tonn af loðnu á vertíðinni og meðalverðið hafi verið um 80 kr. fyrir kílóið til íslenskra sjómanna er heildaraflaverðmætið um 12 milljarðar króna sem koma til skipta til sjómanna. Af aflaverðmæti eru reikuð ýmis gjöld svo sem tekjuskattur og útsvar, lífeyrisiðgjöld, aflagjald/hafnargjöld og veiðigjald.

Ef við notum verðin í Færeyjum og heimfærum þau á loðnuvertíðina, hefði aflaverðmæti uppúr sjó á íslenska loðnuflotanum verið um 35 milljarðar króna. Akkúrat sú tala sem talsmenn útgerðarinnar á Íslandi gerðu ráð fyrir að loðnuvertíðin gæfi af sér í útflutningstekjur.

Það er ljóst að himinn og haf er á milli verðs á loðnu á Íslandi og í Færeyjum árið 2026.

Sjómannasambands Íslands mun beina því til sjómanna að segja upp gildamdi verðsamningum á uppsjávarfiski og krefjast mun hærra hráefnishlutfalls en nú gildir.

Greinargerð.

Umræða síðustu daga um loðnuverð hefur varpað ljósi á grundvallarspurningu í íslenskum sjávarútvegi: hver fær raunverulega verðmætin af sameiginlegri auðlind?

Samkvæmt opinberum gögnum sem kynnt voru á Alþingi var meðalverð á loðnu til frystingar á Íslandi fiskveiðiárið 2025–2026 um 80,64 krónur á kíló. Á sama tíma hefur í fjölmiðlum verið bent á að verð í Færeyjum sé mun hærra, jafnvel allt að þrefalt miðað við íslenskt verð.

Samanburður á loðnuverði

*Ekki staðfest opinber samanburðartala, heldur viðmið úr opinberri umræðu.

( Heimildir Sjómannasambands Íslands benda til að verð uppúr skipi í Færeyjum hafi verið 220 isk. )

Þessi samanburður vekur eðlilega spurningar. Er íslenska verðið raunverulega að endurspegla markaðsvirði loðnunnar? Eða er hluti verðmætanna að færast til innan kerfisins áður en kemur að skiptingu við sjómenn?

Laun sjómanna ráðast að stærstum hluta af aflaverðmæti. Ef verðið við löndun er lágt, hefur það bein áhrif á kjör þeirra. Það skiptir því sköpum að verðmyndunin sé gagnsæ og að hún standist samanburð við önnur lönd þar sem sambærileg vara er seld.

Það sem gerir málið enn alvarlegra er að ekki liggja fyrir skýrar og aðgengilegar upplýsingar sem útskýra þennan mikla mun. Þegar slíkur munur er til staðar án skýringa grefur það undan trausti – ekki aðeins sjómanna heldur almennings alls.

Það er ekki nóg að segja að markaðurinn ráði. Markaður sem enginn sér inn í er ekki raunverulegur markaður. Ef verðmyndun fer fram innan lokaðs kerfis, þar sem tengd fyrirtæki geta haft áhrif á verð áður en það er ákveðið til skipta, er hætta á að verðmæti flytjist frá þeim sem afla auðlindarinnar.

Þetta er kjarni málsins: sjómenn eiga rétt á sanngjörnum hlut. Þeir eiga ekki að þurfa að treysta á óljósar skýringar eða samanburð sem erfitt er að sannreyna.

Ef íslenskt loðnuverð er eðlilegt, á að vera hægt að sýna fram á það með gögnum. Ef það er ekki eðlilegt, þarf að laga kerfið.

Krafa verkalýðshreyfingarinnar hlýtur að vera skýr: fullt gagnsæi í verðmyndun sjávarafurða og trygging þess að þeir sem sækja auðlindina fái réttmætan hlut af verðmætunum.

Án þess verður umræðan ekki aðeins um loðnu – heldur um traust á heilu kerfi.

F.h. Sjómannasambands Íslands

Valmundur Valmundsson

Verð í beinum viðskiptum frá 5. maí 2026

Góðan dag.

Verð á slægðum þorski hækkar um 3,1% í dag.

Verð á óslægðum þorski lækkar um 2%

Slægð og óslægð ýsa lækka um 3%

Verð á ufsa og karfa breytast ekki.