Formannafundur SSÍ 2026
Góðan dag
Formannafundur SSÍ var í Þórshöfn í Færeyjum þann 19. september sl.
Flest allir formenn aðildarfélaga SSí mættu til fundarins og margir makar voru með í för.
Það bar helst til tíðinda á fundinum að Jan Hoygaard formaður Föroya fiskimannafélags kom á fundinn og kynnti fulltrúum kjarasamninga færeyskra sjómanna.
Í erindi hans kom fram að færeyskir sjómenn eru á mjög svipuðum kjörum og starfsbræður þeirra á Íslandi. Meðalárslaun háseta á færeyskum uppsjávarskipum eru ívið lægri en á Íslenskum skipum. Þrátt fyrir hátt fiskverð á uppsjávartegundum í Færeyjum er skiptaprósentan lægri og frádrag meira áður en kemur til skipta. Á móti kemur að alltaf eru 12 menn á færeyskum uppsjávarskipum. Jan sagði okkur frá að flestir uppsjávarsjómenn í Færeyjum séu að skila ca 120 dögum á sjó á ári. Yfirleitt tveir um hvert pláss.
Þetta á einnig við um frystitogarana þar sem meðalárslaun eru lægri. Þar róa menn einn og einn. Línuskipin og ísfisktogararnir eru í sama fasa með lægri árslaun en á Íslenskum skipum. Þar er algengt róðarlag tveir og einn. Skiptaprósentur eru lægri í Færeyjum en á Íslandi. Yfirmenn á færeyskum skipum eru stundum með hærri aukahluti en þekkist hjá okkur, allt upp í 3 aukahluti.
Sjómenn í Færeyjum greiða 1,25% félagsgjald. Útgerðin greiðir ekki í sjúkrasjóð eða orlofssjóð.
Á fundinum var farið yfir fiskverð á Íslandi og kjör Íslenskra sjómanna. Sitt sýnist hverjum en gegnumsneitt hefur fiskverð í beinum viðskiptum hækkað verulega á innan við ári. Þorskur um 27%. Ýsa um rúm 51% og ufsinn um 31%. Markmiðið um að fiskverð í beinum viðskiptum sé um 80% af markaðsverði hefur haldist nokkuð vel en þó mætti bæta í slægða þorskinn. En til að útskýra þann mun verður að taka tillit til að notuð eru meðalverð þriggja síðustu mánaða við úrskurð um nýtt verð í hverjum mánuði með þeirri seinkun að mánuðurinn fyrir ákvörðun er ekki með sökum þess að útflutningstölur eru ekki komnar frá Hagstofunni.
Fundurinn samþykkti eftirfarandi ályktanir.
1. Formannafundur SSÍ 19. september 2026 kefst þess að Íslensk stórnvöld sjái til þess að með sameiningu MAST, Fiskistofu og Verðlagsstofu skiptaverðs, að VSS hafi fullt og óskorað umboð til upplýsingaöflunar með rafrænum hætti hjá stofnunum ríkisins, s.s. Tollinum og Skattinum.
Einnig að upplýsingaöflun VSS um fiskverð til Íslenskra sjómanna haldi áfram með þeim hætti sem verið hefur undanfarin ár.
VSS geti kallað eftir sölunótum afurða hjá útgerðum og öllum upplýsingum til að sannreyna hvort viðmiðunarverð sem notað er í viðskiptum milli skyldra aðila sé rétt samkvæmt kjarasamningum
2. Formannafundurinn fer fram á að hráefnishlutföll á uppsjávarfiski til vinnslu verði endurskoðuð með hækkun í huga.
Mikil lækkun hefur átt sér stað á launahlutfalli á uppsjávarskipaflotanum með fækkun sjómanna um borð.
Skekkjan hefur orðið til þess að launahlutfall útgerðarinnar á uppsjávarskipunum hefur lækkað gríðarlega og er nú það lægsta af öllum útgerðarflokkum.
Fundurinn krefst þess að teknar verði upp viðræður við SFS um þetta mál.
3. Formannafundurinn þakkar Slysavarnaskóla sjómanna fyrir þeirra framlag til öryggismála sjómanna gegnum tíðina.
Einnig fagnar fundurinn því að nú sjái fyrir endann á kaupum á nýjum MOB báti fyrir skólann og endurnýjun búnaðar sem kominn er til ára sinna.
Með 24. milljóna króna framlagi SSÍ, FS og VM á síðasta ári til skólans hefur hann nú getað ráðist í þessi mikilvægu kaup.
4. Fundurinn bendir á að þyrlusveit LHG er frekar þunnskipuð á stundum. Ein björgunar- og leitarþyrla er alls ekki nóg þegar kemur að leit og björgun og þjónustu við sjómenn. Lágmark er að tvær þyrlur séu ávalt til stðar ásamt tveimur áhöfnum á vakt. Einnig beinir fundurinn því til stjórnvalda að ein þyrla verði staðsett á Akureyri með áhöfn. Það þýðir að í raun þurfa alltaf þrjár til fjórar þyrlur að vera flughæfar í flugflota LHG. Brýnt er að flugvél LHG sé til staðar allt árið um kring. Varðskipin Þór og Freyja verða að vera mun meira á sjó en nú er. Markmiðið ætti að vera 300 dagar á hvort skip.
5. Formannafundurinn fagnar því að nýr kjarasamningur við smábátasjómenn sé í burðarliðnum. Þeir samningar hafa verið lausir alltof lengi.
Kominn er tími til að smábátasjómenn njóti þess sama og aðrir sjómenn þessa lands fengu með nýjum kjarasamningi við SFS árið 2024.
6. Formannafundur SSÍ fagnar að hvalveiðar séu hafnar að nýju og styður áframhaldandi veiðar á hval sem byggja á vísindalegri ráðgjöf.
7. Formannafundur SSÍ 2026 krefst þess að ekki verði tekinn kvóti úr stóra kerfinu til að tryggja strandveiðisjómönnum meiri afla. Það bitnar einungis á þeim sjómönnum sem hafa sjómennsku að aðalstarfi. Fundurinn er ekki á móti standveiðum en finnst nóg komið af heimildum til þeirra sem þær stunda. Meðan ekki er aukning í ráðgjöf og kvóta má ekki hygla öðrum á kostnað annars.